Bọc ống thoát nước bằng vải địa kỹ thuật: thiết kế lớp lọc rãnh thoát nước ngầm cho đúng

Lớp lọc thực ra để làm gì

Rãnh thoát nước ngầm (French drain) là một ống thoát nước HDPE đục lỗ nằm trong rãnh, thu nước ngầm rồi dẫn đi. Ống lo phần chuyển nước; lớp lọc mới giữ cho cả hệ thống sống. Bọc ống thoát nước bọc vải địa kỹ thuật — hoặc bọc khối đá quanh ống — bằng vải địa kỹ thuật không dệt, bạn cho nước vào mà chặn được hạt đất mịn vốn sẽ trôi vào ống và bít kín nó. Bỏ lớp lọc thì rãnh chạy ngon lành một hai mùa, rồi lỗ đục nghẹt bùn mịn, lại phải đào lên. Lớp lọc không phải món nâng cấp; nó là phần quyết định năm năm sau rãnh còn thoát nước hay không.

Vì sao là không dệt, không phải dệt

Vải lọc phải làm hai việc ngược nhau cùng lúc: cho nước qua thoải mái mà chặn đất di chuyển xuyên qua. Đó là việc của vải địa kỹ thuật không dệt — cấu trúc lỗ rỗng thông thoáng kiểu nỉ cho nước lọt qua trong khi kích thước lỗ giữ lại hạt mịn. Vải địa kỹ thuật dệt thì khỏe nhưng kiểu dệt khít dễ nghẹt và bóp nghẹt dòng chảy, nên là loại vải sai cho rãnh thoát nước. Khớp kích thước lỗ biểu kiến của vải không dệt với loại đất xung quanh: lỗ rộng quá thì hạt mịn lọt thẳng qua, khít quá thì nó bị bít mặt. Trong đất bùn mịn hay sét, một tấm vải quá khít có thể nghẹt chẳng kém gì không có vải — lớp lọc phải hợp với đất nó nằm trong đó, chứ không phải cứ có mặt là xong.

Đổ sỏi, hay dùng ống bọc sẵn không cần sỏi?

Có hai cách làm. Cách cổ điển: một ống đục lỗ đặt trong lớp đệm sỏi rửa sạch, cả rãnh lót vải địa kỹ thuật không dệt rồi gói trùm lên trên như cuốn burrito để đất không lọt vào khối đá. Sỏi là chỗ chứa nước và đường dẫn dòng; vải là lớp lọc bao quanh. Cách đi tắt: một ống thoát nước bọc vải địa kỹ thuật sẵn từ nhà máy — ống bọc tất lọc (sock-pipe) — đặt thẳng xuống rãnh với rất ít hoặc không cần đá. Ống bọc sẵn thi công nhanh và gọn ở chỗ chật hẹp, và đúng là một ống thoát nước không cần sỏi cho nhiệm vụ nhẹ. Nhưng nó dẫn và chứa ít nước hơn tuyến đặt trong sỏi, bít mặt nhanh hơn trong đất mịn bẩn, và không có đá giữ cho rãnh khỏi sập. Rãnh nông nghiệp hoặc rãnh sau tường chắn lưu lượng lớn thì đặt trong sỏi; vườn hay vành đai móng nhà trong đất tử tế thì ống bọc tất thường là đủ.

Cách thi công rãnh thoát nước ngầm

Đào rãnh có độ dốc đều — ít nhất khoảng 1% (10 mm mỗi mét) về phía cửa xả, kiểm bằng máy thủy bình chứ đừng nhắm bằng mắt; rãnh bằng phẳng hay dốc ngược thì đọng nước, bốc mùi thay vì thoát. Lót rãnh bằng vải địa kỹ thuật không dệt, chừa đủ hai bên để gấp trùm lên trên. Rải một lớp đệm sỏi rửa sạch, đặt ống đục lỗ với lỗ quay xuống (nước vào từ bên dưới, nơi có mực nước ngầm, và ống đầy từ đáy lên — lỗ quay lên thì chỉ thoát khi rãnh đã ngập), lấp thêm đá sạch, rồi gấp vải trùm lên và đóng rãnh. Đưa cửa xả ra chỗ thoát hoặc hố thấm. Ở các tuyến thoát nước ngầm sau tường chắn và rãnh thoát nước kết cấu chịu tải, một ống thoát nước thẩm thấu dạng cứng gánh được tải lấp mà ống nhựa gân sóng mềm không chịu nổi.

Cái gì làm bít rãnh thoát nước

Gần như mọi rãnh thoát nước ngầm hỏng đều hỏng ở lớp lọc. Các nguyên nhân quen thuộc: không có vải địa kỹ thuật nên hạt mịn trôi vào khối đá; dùng vải dệt hoặc vải sai kích thước lỗ nên nghẹt; mép gối vải để hở nên đất lọt qua khe; hoặc lỗ đục quay sai chỗ không hứng được mực nước ngầm. Lọc đúng, dốc đúng thì một rãnh thoát nước ngầm chạy hàng chục năm không cần bảo trì. Sai một trong hai thì ống tốt mấy cũng không cứu nổi.

Ống và lớp lọc từ một nguồn

Gửi tuyến thoát nước, loại đất và lưu lượng cần chuyển, chúng tôi sẽ khớp ống thoát nước HDPE gân sóng — hoặc ống thẩm thấu dạng cứng cho tuyến chịu tải — với lớp lọc vải địa kỹ thuật không dệt đúng cỡ theo đất của bạn, giao cùng một chuyến.